Kalkolitik Çağ (Bakır Taş Çağı)
Dönem: MÖ 5000-3000 Diğer adları: Maden Taş Çağı
Kalkolitik Çağ
Adını taşın yanısıra bakır kullanımından da alan Kalkolitik Çağ kültür tarihinde ilk ön kent kültürlerinin başladığı dönem olarak bilinir. Yeni veriler madenin ilk işlenmesinin Neolitik Çağ'ın Çanak Çömleksiz evresinde başladığını ortaya koymuşsa da kullanımının çeşitlenmesi ve yaygınlaşması bu dönemde gerçekleşmiştir. MÖ yaklaşık 5.000-3.000 yılları arasına tarihlenen Kalkolitik Çağ İlk Orta ve Son olmak üzere üç aşamada incelenir.
Gelişkin tarım ve hayvancılık insanın sosyal yapısındaki değişimleri giderek çabuklaştırmıştır. Yöneticiler din adamları çeşitli zanaatçılar gibi farklı grupların yanısıra anıtsal mimari savunma ve sulama sistemleri uzak mesafe ticareti ile lüks/prestij maddelerinin ticareti gelişmiştir. Bu gelişim sonucu Anadolu'da söz konusu çağ yerleşme yerlerinin sayısının 852'ye ulaştığı görülür. Önemli merkezler arasında batıdan doğuya Bakla Tepe (İzmir) Liman Tepe (İzmir) Hacılar (Burdur) Beycesultan (Denizli) İkiztepe (Samsun) Alişar (Yozgat) Domuztepe (Adana) Yumuktepe (İçel) Arslantepe (Malatya) Değirmentepe (Malatya) Girikihaciyan (Diyarbakır) sayılabilir.
Erken Kalkolitik
Geç Neolitik dönemde yaşanan yangınlardan sonra ileri üretici dönem denen Kalkolitik dönem başlamıştır. Bu dönemin en önemli özelliği taş aletlerin yanısıra bakırın da kullanılmaya başlamasıdır. İkinci belirgin özellik ise özgün bezemeli kaplardır. Kalkolitik Çağın ilk evresi olan Erken Kalkolitik’te nüfus artışıyla birlikte yerleşim yerlerinde de bir artış görülmektedir. Önemli yerleşim yerleri arasında Hacılar Kuruçay Can Hasan Köşkhöyük Yümüktepe Tülintepe Norşuntepe Korucutepe Samsat ve Tilkitepe sayılabilir.
Geç Kalkolitik
İkinci evreyi oluşturan geç kalkolitik dönem kabaca M.Ö. 4. Bine tarihlenir. Anadolu bu dönemde büyük olasılıkla Boğazlar üzerinden gelen göçlere sahne olmuştur. Buna bağlı olarak nüfus artmış ve yeni yerleşim yerleri ortaya çıkmıştır. Artık Anadolunun bütününde homojen bir kültürden söz etmek söz konusu değildir. Göçlerle gelen etkiler sonucu eski ince kap formlarının yanında onlardan tümüyle farklı siyah zemin üzerine beyaz boya ile yapılmış çizgilerle bezenmiş yeni kap çeşitleri ortaya çıkmıştır. Daha önceki gerçekçi Anatanrıça figürinlerinin aksine son derece soyut fakat yine Anatanrıçayı ifade eden mermerden yapılma idoller yaygınlaşmıştır. Küçük kutsal alanlardan başka ortak tapınaklar bulunmamaktadır. Genel olarak sadece bebekler ev içlerine gömülmüştür. Yetişkinler ise yerleşim dışına gömülmektedir. Halk tarım ve hayvancılıkla yaşamını sürdürmekte zaman zaman avcılık ve balıkçılıkta yapmaktadır. Maden kullanımıyla ilgili olarak ticaret oldukça yaygınlaşmıştır.
Dönem: MÖ 5000-3000 Diğer adları: Maden Taş Çağı
Kalkolitik ÇağAdını taşın yanısıra bakır kullanımından da alan Kalkolitik Çağ
kültür tarihinde ilk ön kent kültürlerinin başladığı dönem olarak bilinir. Yeni veriler madenin ilk işlenmesinin Neolitik Çağ'ın Çanak Çömleksiz evresinde başladığını ortaya koymuşsa da kullanımının çeşitlenmesi ve yaygınlaşması bu dönemde gerçekleşmiştir. MÖ yaklaşık 5.000-3.000 yılları arasına tarihlenen Kalkolitik Çağ İlk Orta ve Son olmak üzere üç aşamada incelenir.Gelişkin tarım ve hayvancılık
insanın sosyal yapısındaki değişimleri giderek çabuklaştırmıştır. Yöneticiler din adamları çeşitli zanaatçılar gibi farklı grupların yanısıra anıtsal mimari savunma ve sulama sistemleri uzak mesafe ticareti ile lüks/prestij maddelerinin ticareti gelişmiştir. Bu gelişim sonucu Anadolu'da söz konusu çağ yerleşme yerlerinin sayısının 852'ye ulaştığı görülür. Önemli merkezler arasında batıdan doğuya Bakla Tepe (İzmir) Liman Tepe (İzmir) Hacılar (Burdur) Beycesultan (Denizli) İkiztepe (Samsun) Alişar (Yozgat) Domuztepe (Adana) Yumuktepe (İçel) Arslantepe (Malatya) Değirmentepe (Malatya) Girikihaciyan (Diyarbakır) sayılabilir.Erken Kalkolitik
Geç Neolitik dönemde yaşanan yangınlardan sonra ileri üretici dönem denen Kalkolitik dönem başlamıştır. Bu dönemin en önemli özelliği taş aletlerin yanısıra bakırın da kullanılmaya başlamasıdır. İkinci belirgin özellik ise özgün bezemeli kaplardır. Kalkolitik Çağın ilk evresi olan Erken Kalkolitik’te nüfus artışıyla birlikte yerleşim yerlerinde de bir artış görülmektedir. Önemli yerleşim yerleri arasında Hacılar
Kuruçay Can Hasan Köşkhöyük Yümüktepe Tülintepe Norşuntepe Korucutepe Samsat ve Tilkitepe sayılabilir.Geç Kalkolitik
İkinci evreyi oluşturan geç kalkolitik dönem kabaca M.Ö. 4. Bine tarihlenir. Anadolu bu dönemde büyük olasılıkla Boğazlar üzerinden gelen göçlere sahne olmuştur. Buna bağlı olarak nüfus artmış ve yeni yerleşim yerleri ortaya çıkmıştır. Artık Anadolunun bütününde homojen bir kültürden söz etmek söz konusu değildir. Göçlerle gelen etkiler sonucu eski ince kap formlarının yanında onlardan tümüyle farklı
siyah zemin üzerine beyaz boya ile yapılmış çizgilerle bezenmiş yeni kap çeşitleri ortaya çıkmıştır. Daha önceki gerçekçi Anatanrıça figürinlerinin aksine son derece soyut fakat yine Anatanrıçayı ifade eden mermerden yapılma idoller yaygınlaşmıştır. Küçük kutsal alanlardan başka ortak tapınaklar bulunmamaktadır. Genel olarak sadece bebekler ev içlerine gömülmüştür. Yetişkinler ise yerleşim dışına gömülmektedir. Halk tarım ve hayvancılıkla yaşamını sürdürmekte zaman zaman avcılık ve balıkçılıkta yapmaktadır. Maden kullanımıyla ilgili olarak ticaret oldukça yaygınlaşmıştır.
